Otqcxvi

Хүннүң демдээ

Шаанда тывалар Хүн системазының 7 планеталарының дугайында элээн хөй чүүлдерни билир турганнар. Тывага билдингир турган планеталарның аттары бо-дур:

1. Нима - Адыя - Хүн (Хүннү планета кылдыр санап турган).

2. Даваа - Сумуя - Ай (база планета деп санаар турган).

3. Мягмар - Ангараг - Аңгырак (амгы үеде Марс).

4. Лагба - Буд - Лакпа (амгы үеде Меркурий).

5. Баазан - Сугар - Баазаң (Венера).

6. Пурэв - Барсвадь - Бүрбү (Юпитер).

7. Бямба - Санчир - Бумба (Сатурн).

Планеталар биле Хүннүң харылзаазы[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Дээрде сылдыстарның барымдаалап агаар-бойдустуң өскерлирин билип, ону амыдырал, ажыл-агыйга ажыглаар турган. Сылдыстар болгаш планеталар дугайында кончуг хөй материалды улустуң аас чогаалындан чыып ап болур.

Сылдыстар биле планеталарның аразында улуг ылгал барын демдеглезе чугула. Сылдыстар дээрге хөлчок изиг, боду чырып, херелденип турар газтардан бүткен, аажок улуг шар хевирлиг телолар-дыр. Оларның изии он-он, чүс-чүс, а харын каш муң-даа градустар чедип тургулаар. Азы өскээр чугаалаарга, сылдыстар кончуг ыракта турар хүннер-дир.

Планеталар борбак хевирлиг, соок, боду чырывас телолар-дыр. Олар боттарының өзээн эргилбишаан, Хүннү долгандыр дескинип турарлар. Хүннүң херелдери планетага барып дээрге, планеталар биске чырып турар кылдыр көстүр.

Хүн системаның төвү[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Хүн системазы, масштабы шын эвес. Чурагайлап санаан

Хүн системазының төвү - Хүн. Ону долгандыр Меркурий, Венера, Чер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун болгаш Плутон деп планеталар долганып чоруп турар.

Оң талазында чурукта: 1=Хүн, 2=Лакпа, 3=Баазаң, 4=Чер, 5=Ай, 6=Аңгырак, 7=Бүрбү, 8=Бумба, 9=Уран, 10=Нептун, 11=Кометалар, 12=Астероидтер куру, 13=Оларның долганыр оруу, орбита, 14=Черсиг планеталар азы Иштики планеталар, 15=Арткан планеталар.

Черден улуг ылгашпас боорга Меркурийни, Венераны, Марсты Черге дөмейлешкек планеталар дээр.

Дыгыйы шоолуг эвес кончуг улуг планеталар бар. Оларга Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун хамааржыр.