San Andrés Machaqa munisipyuᐊ.3Rikb
| ||
|---|---|---|
| Inkawi pruwinsya | Wallqanqa | |
| Unancha | ||
| . | ||
| Mama llaqta | ||
| Tinkurachina siwikuna | ||
| Suyu | Chuqiyapu suyu | |
| Pruwinsya | Inkawi pruwinsya | |
| Kantunkuna | 9 | |
| Llaqtakuna | ||
| Uma llaqta | San Andrés Machaqa (San Andrés de Machaca) | |
| Simikuna | aymara simi, kastilla simi, qhichwa simi | |
| Runakuna | 5.833 (1992) 6.299 (2001) | |
| Runa ñit'inakuy | - runa / km² | |
| Hallka k'iti kanchar | 1.502 km² | |
| Hanaq kay | ||
| Kamasqa wata | 7 ñiqin aymuray killapi 2002 watapi | |
| Kuraka | Erasmo Ticona Quenta (2008) | |
| Umalliq | Filomena Sarzuri Cruz (2008) | |
| Karu rimay yupay | ||
| Pacha suyu | UTC-4 | |
| Llika tiyanan | [www.] | |
| Inkawi wamanip munisipyunkuna | ||
San Andrés Machaqa (kastilla simipi: San Andrés de Machaca; aymara simi: machaqa musuq,[1]) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Chuqiyapu suyupi, Inkawi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Andrés Machaqa (San Andrés de Machaca) llaqtam. .
Yuyarina
- 1 Allpa saywachi
- 2 Kantunkuna
- 3 Runakuna
- 4 Simikuna
- 5 Munisipyupi paqarisqa
- 6 Kaypipas qhaway
- 7 Pukyukuna
- 8 Hawa t'inkikuna
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna: Aripunu qucha (Laguna Aripuno)
- Mayukuna: Huchusuma mayu
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun kantunmi kan:[2][3]
- Chunkara Quta (Chuncarcota de Machaca) - 400 runa (2001)
- Kuncha Qullu (Conchacollo de Machaca) - 915 runa
- Lakinamaya (Laquinamaya) - 1.089 runa
- Mawri (Mauri) - 616 runa
- Nasa Q'ara (Nazacara) - 494 runa
- San Andrés Machaqa (San Andrés de Machaca) - 1.344 runa
- Sombra Pata - 262 runa
- Art'asiwi (Villa Artasivi de Machaca) - 873 runa
- Phusuma (Villa Pusuma Alto de Machaca) - 317 runa
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa astawan aymara runakunam tiyanku.
| Runa llaqta | % |
|---|---|
| Qhichwa | 0,3 |
| Aymara | 96,0 |
| Waraniyi, Chikitus, Moxos | 0,1 |
| Mana indihina | 3,3 |
| Huk indihina runa llaqta | 0,4 |
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [4]
| Simi | Rimaqkuna |
|---|---|
| Qhichwa simi | 67 |
| Aymara simi | 5.637 |
| Waraniyi simi | 1 |
| Huk indihina simi | 16 |
| Kastilla simi | 4.100 |
| Hawa simi | 16 |
| Indihina similla | 1.995 |
| Indihina simi kastilla simipas | 3.649 |
| Kastilla similla | 451 |
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chiripa
- Iwawi (mawk'a llaqta)
- Lukurmata
- Qhunqhu Wankani
- Tiwanaku
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ katari.org - Diccionario Quechua - Aymara al español. Machaqa: Nuevo..
- ↑ www.lexivox.org
- ↑ Instituto Nacional de Estadística
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Andrés Machaqa munisipyu: yupaykuna, saywitu
| Chuqiyapu suyu | ||
|---|---|---|
| Uma llaqta: Chuqiyapu | ||
| Pruwinsyakuna: Abel Iturralde • Antikuna • Aruma • Bautista Saavedra • Chinchay Yunka • Eliodoro Camacho • Franz Tamayo • Gualberto Villarroel • Inkawi • Inkisiwi • José Manuel Pando • José Ramón Loayza • Lariqaqa • Manqu Qhapaq • Muñecas • Paqaqi • Pedro Domingo Murillo • Qarañawi • Umasuyu • Urin Yunka | ||
| Munisipyukuna (uma llaqtakuna): Achakachi (Achakachi) •Achuqalla (Achuqalla) • Altu llaqta (Altu llaqta) • Ankuraymi (Ankuraymi) •Apulu (Apulu) • Asunta (Asunta) • Awqapata (Awqapata) • Ayata (Ayata) • Ayu Ayu (Ayu Ayu) • Batallas (Batallas) • Ch'ililaya (Ch'ililaya) • Chakarilla (Chakarilla) • Charasani (Charasani) • Charaña (Charaña) • Chulumani (Chulumani) • Chuma (Chuma) • Chuqiyapu (Chuqiyapu) • Huchusuma (Huchusuma) • Ichuqa (Ichuqa) • Inkisiwi (Inkisiwi) • Irupana (Irupana) • Isquma (Isquma) • Ixiamas (Ixiamas) • Jesús de Machaca (Jesús de Machaca) • K'ayruma (K'ayruma) • Kaqwata (Kaqwata) • Kiyawaya (Kiyawaya) • Kurawara (Kurawara) • Kuru Kuru (Kuru Kuru) • Kurwa (Kurwa) • Laqha (Laqha) • Likuma Pampa (Likuma) • Luriway (Luriway) • Malla (Malla) • Mapiri (Mapiri) • Miqapaka (Miqapaka) • Muqu Muqu (Muqu Muqu) • Pakaqi Nasaqara (Nasaqara) • Pallqa (Pallqa) • Papil Pampa (Papil Pampa) • Patakamaya (Patakamaya) • Pilichuku (Pilichuku) • Pukarani (Pukarani) • Q'alamarka (Q'alamarka) • Q'alaq'utu (Q'alaq'utu) • Q'aqyawiri (Q'aqyawiri) • Qarañawi (Qarañawi) • Q'imi (Q'imi) • Qallapa (Qallapa) • Qarapuku Chawaya (Qarapuku) • Qataqura (Qataqura) • Qullana (Qullana) • Qullqincha (Qullqincha) • Qullqiri (Qullqiri) • Qumanchi (Qumanchi) • Qumpaya (Qumpaya) • Qupaqhawana (Qupaqhawana) • Quripata (Quripata) • Quruyqu (Quruyqu) • San Andrés de Machaca (San Andrés de Machaca) • San Buenaventura (San Buenaventura) • San Pidru Tikina (San Pidru Tikina) • Santiago de Machaca (Machaqa) • Santiago Wata (Santiago Wata) • Sapahaqi (Sapahaqi) • Sika Sika (Sika Sika) • Surata (Surata) • Takakuma (Takakuma) • Taraqu (Taraqu) • Tipuani (Tipuani) • Titu Yupanki (Titu Yupanki) • Tiwanaku (Tiwanaku) • Tiyupunti (Tiyupunti) • Tumarapi (Tumarapi) • Umala (Umala) • Umanata (Umanata) • Waki (Waki) • Wanay (Wanay) • Warina (Warina) • Waychu (Waychu) • Wiyacha (Wiyacha) • Yaku (Yaku) • Yanakachi (Yanakachi) • Yuraqk'aspi (Yuraqk'aspi) | ||
| Amachasqa sallqa suyukuna: Apulupampa sallqa pacha suyu • Madidi mamallaqta parki • Pilón Lajas kawsay pacha risirwa • Purani Churikimpaya • Qutapata mamallaqta parki | ||
| Wallakuna: Apulupampa walla • Chuqiyapu walla • Kimsa Krus walla • Qhapaq Walla | ||
| Urqukuna: Akhamani • Anallaqsi • Chachakumani • Chakaltaya • Chawpi Urqu • Ch'iyar Juqhu • Illampu • Illimani • Jach'a Waracha • Janq'u Uma • Kalwaryu urqu • Katantika • Kunturiri • Mururata • Qalsata • Q'asiri • Uchuy Allpamayu • Wayna P'utuqsi | ||
| Quchakuna: Chalalan • Chilata • Ch'iyar Quta • Illampu chullunku qucha • Lichiquta • Milluni • Q'ululu • Santa Rusa • Such'i • Titiqaqa • Wiñaymarka | ||
| Mayukuna: Beni • Heath • Huchusuma • Llika • Mayutata • Mercedes • Qaqa • Quijarro • Tampupata • Untujawi • Parawa • Secure • Tampupata • Tuychi • Vagantes • Yanamayu • Yata • Yuraqmayu | ||
| Wat'akuna yaqa wat'akunapas: Chilliqa wat'a • Killawat'a • Qhuchiwat'a • Qupaqhawana yaqa wat'a • Suriki wat'a • Taraqu yaqa wat'a • Titiqaqa wat'a • Yampupata yaqa wat'a | ||
| Runa llaqtakuna: Aphru-buliwiyanu • Araona • Aymara • Chiman runa • Kallawaya • Qhichwa • Takana | ||
| Rimaykuna: aymara • kastilla • qhichwa • waraniyi | ||
| Runakuna: José Ballivián • Manuel Isidoro Belzu • Tupaq Katari • Ismael Montes • Bartolina Sisa • José Manuel Pando | ||
| Mawk'a llaqtakuna: Iskanwaya • Iwawi • Pachataka • Qhunqhu Wankani • Qulli Qulli chullpakuna • Sampaya • Wisk'achani | ||
| Karu puriy: Killa Qhichwa • Quijarro phaqchakuna • San Félix phaqcha |
| Suyukuna (Buliwya) | ||
|---|---|---|