Otqcxvi

Віталій Яўгенавіч Ямны (нар. 17 сакавіка 1940, с. Сінеўка, Ліпавадалінскі раён, Сумская вобласть, УССР, СССР) — доктар тэхнічных навук, прафесар Беларускага дзяржаўнага універсітэта, загадчык кафедры ядзернай фізікі БДУ ў 1990—2013 гг.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Ямны Віталій Яўгенавіч нарадзіўся 17 сакавіка 1940 г у с. Сінеўка Ліпавадалінскага раёна Сумскай вобласці, УССР, СССР. У 1958 годзе паступіў у Львоўскі політэхнічны інстытут. У 1963 годзе перавёўся на 4-й курс энергетычнага факультэта Беларускага палітэхнічнага інстытута, які скончыў у 1963 годзе. У 1966 годзе скончыў аспірантуру Ленінградскага палітэхнічнага інстытута. У 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1968 года працаваў на кафедры ядзернай фізікі БДУ. У 1986 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. З 1987 года — прафесар кафедры ядзернай фізікі БДУ. У маі 1990 года прафесар В. Я. Ямны быў абраны загадчыкам кафедры ядзернай фізікі, на пасадзе якога працаваў да 2013 года

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Прыярытэтныя напрамкі ў навукова-даследчай дзейнасці В. Я. Ямнага:

• навуковае прыборабудаванне, таксама прымяненне ядзерных тэхналогій у навуцы, медыцыне, тэхніцы неразбуральнага кантролю рэчываў, матэрыялаў, вырабаў;
• аналага-лічбавая тэхніка праектавання, тэхналогія, метралагічны кантроль параметраў.

З 1969 па 1991 гг. В. Я. Ямны кіраваў выкананнем вялікага аб’ёму работ, звязаных з распрацоўкай і метралогіяй складаных інфармацыйна-вымяральных сістэм. У гэты перыяд ім была распрацавана вялікая колькасць прыбораў для абароннай прамысловасці СССР. З 1992 па 1999 гг. прафесарам быў распрацаваны цэлы шэраг прыбораў для электроннай прамысловасці Беларусі, у тым ліку больш за 10 тэстараў для метралагічнай атэстацыі параметраў інтэгральных аналагавых і аналога — лічбавых мікрасхем, якія былі ўкаранёны на НВА «Інтэграл». У гэты ж перыяд пад кіраўніцтвам В. Я. Ямнага была створана ў Мядзельскім лясгасе інфармацыйна-вымяральная сістэма ранняга выяўлення лясных пажараў. Навуковец удзельнічаў у ВДНГ СССР і БССР, быў не раз узнагароджаны залатымі медалямі. Прымаў удзел у выставах НТТМ (у 1975 годзе быў узнагароджаны дыпломам). У 1993 г. на кафедры па ініцыятыве Віталія Яўгенавіча была адкрыта спецыялізацыя «Фізічная метралогія і аўтаматызацыя эксперыменту». В. Я. Ямным падрыхтавана 10 кандыдатаў навук. Яго вучні працуюць у многіх краінах свету, у тым ліку ў В’етнаме.

Пад кіраўніцтвам Ямнага распрацаваны, створаны і ўкаранёны ў навучальны працэс шэраг практыкумаў:

• з 1973 года па 2001 год былі створаны прынцыпова новая вучэбная лабараторыя па электроніцы на базе універсальных модуляў (мадэрнізаваная ў 1985 годзе) і практыкумы «Ядзерная электроніка», «ЭВМ на лініі з эксперыментам», «Аналога-лічбавая схематэхніка і системотехника»;
• у 2001 годзе была створана аўтаматызаваная лабараторыя «Фізіка ядра», мадэрнізаваная ў 2009 годзе;
• у 2002 годзе была створана аўтаматызаваная лабараторыя «Спектраметрыя іанізуючых выпраменьванняў»;
• у 2006 годзе быў створаны практыкум «Асновы аўтаматызацыі эксперыменту»;
• у 2006 годзе быў створаны практыкум «Аналога-лічбавая тэхніка», мадэрнізаваны ў 2008 годзе.

З 2009 г. кафедра ядзернай фізікі БДУ ўдзельнічае ў падрыхтоўцы спецыялістаў для працы на першай у Беларусі атамнай электрастанцыі. Прафесарам В. Я. Ямным была праведзена велізарная праца па распрацоўцы комплекснай праграмы падрыхтоўкі спецыялістаў у галіне ядзернай энергетыкі і наладжванні сувязяў з партнёрамі ў РБ і Расіі для прыцягнення вядучых спецыялістаў СНД у галіне ЯЭУ да чытання лекцый на кафедры, а таксама арганізацыі навучання студэнтаў на вядучых навучальных базах Обнінска, Севастопаля, Ніжняга Ноўгарада.

Віталію Яўгенавічу належыць аўтарства шматлікіх патэнтаў, сярод якіх:

• прылада для прайгравання аналагавага сігналу
• рэгістратар электрамагнітнага імпульса пры атмасферных разрадах
• прылада для вылучэння абсалютнай велічыні сігнала
• выпрамнік
• аналага-лічбавы пераўтваральнік
• функцыянальны генератар
• прылада для вымярэння апертурнай нявызначанасці аналага-лічбавых пераўтваральнікаў і інш.

Ганаровыя ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

• Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1982)
• нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2008)
• званне «Заслужаны работнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта» (2011)

Асноўныя публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

В. Я. Ямны з’яўляецца аўтарам больш за 150 навуковых прац. Віталій Яўгенавіч — аўтар чатырох падручнікаў:

1. «Аналага-лічбавыя пераўтваральнікі ў шырокім дынамічным дыяпазоне», 1980 г.;
2. «Асновы аўтаматызацыі фізічнага эксперыменту», 2004 г.;
3. «Практыкум Ядзерная фізіка», 2007 г.;
4. «Асновы аналага-лічбавай тэхнікі», 2008 г.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

• https://www.bsu.by/main.aspx?guid=64631&detail=195873
• http://www.physics.bsu.by/ru/node/605
• http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-BSU-ar324034994&strq=l_siz=10
• http://www.findpatent.ru/byauthors/866100/
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/44572
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/44574
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/46408
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/44578
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/43940
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/25206
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/44212
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/44286
• http://elib.bsu.by/handle/123456789/25189

На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі, калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.